Oct 13 2016

Corporaties helpen statushouders integreren. Hoe gaat het nu en kan het beter?

Published by jaspervanderwal at 3:44 pm under Uncategorized

Woningcorporaties spelen een cruciale rol in het huisvesten van vluchtelingen. Is huisvesten meer dan het bieden van een dak boven het hoofd? Wij denken van wel. Corporaties hebben hun netwerken in wijken en buurten. Ze weten welke bewoners andere bewoners kunnen verbinden. Ook kennen zij de zorgpartners in de wijk. Daarom de vraag: “Wat kan huisvesting betekenen voor integratie?” Vannimwegen sprak met betrokkenen (professionals, asielzoekers, vrijwilligers). We oogstten problemen en knelpunten. En we zien aan de horizon extreme oplossingen.

Problemen en knelpunten

Van bouwen naar integratie. Momenteel is het huisvesten van asielzoekers vooral een bouwopgave. Er wordt vaak vanuit een technische bril gewerkt aan het realiseren van zo veel mogelijk vierkante meters. Er lijkt onvoldoende besef dat je de toekomstige integratie van statushouders mee moet nemen in de plannen. Zo is de schaal van veel plannen groot. Staat concentratie van vluchtelingen integratie in de weg? Onder het mom van tempo en haalbaarheid worden integrale aanpakken gemeden. Wanneer je wonen, samenleven, scholing en werk slim combineert kan dit meer toekomstbestendige oplossingen geven.

Toewijzing anders? Toegewezen woningen passen vaak onvoldoende op woonwensen. De vluchteling krijgt een woning toegewezen, vaak ver van de plek waar hij mogelijk al enigszins geworteld is (laatste AZC). Aan de nieuwkomer wordt niets gevraagd. Het COA onderzoekt sinds kort of zij vluchtelingen op maat kan sturen naar een rurale, grootstedelijke of kleinstedelijke woonomgeving. Een goede eerste stap naar passender huisvesten. De woonruimteverdeling van de gemeenten en corporaties kan vraaggerichter.

Mismatch woningvraag en woningaanbod. Er zijn veel alleenstaande statushouders en relatief veel gezinswoningen. Relatief veel (dure) woonmeters worden verwoond door (relatief arme) statushouders.

Onderbenutting van het instrument woningdelen. Het lijkt een slimme oplossing voor het woningtekort: een kamer aanbieden met gezamenlijke voorzieningen. Het is goedkoper, biedt een netwerk aan de nieuwkomer, er komt sneller aanbod voor vrij. Toch blijkt er nog maar weinig mee te worden gedaan. De Huisvestingsnorm staat in de weg; de hoogte van de bijstand is afhankelijk van aantal personen in huishouden. Zo wordt woningdelen onaantrekkelijk. Ook zijn er verwachtingen gewekt dat vluchtelingen allemaal een zelfstandige woning krijgen.

Koudwatervrees. Er is veel angst bij wijkbewoners en er zijn veel vooroordelen over wie en wat vluchtelingen zijn. De omgangsvormen verruwen; huurders en eigenaren komen in opstand. Veel leidinggevenden bij gemeenten en corporaties vinden het knap lastig hiermee om te gaan. Dit leidt ertoe dat bestuurders en dus ook medewerkers minder hun nek durven uit te steken. Het leidt ook tot koudwatervrees voor minder gangbare oplossingen bij medewerkers van de corporatie.

Er is weinig draagvlak voor met voorrang huisvesten. De wachttijden zijn de afgelopen jaren opgelopen en er zijn bezuinigingen in de zorg. Iedereen kent wel iemand die hier de dupe van is. Mensen vragen zich af waarom wel alles uit de kast wordt gehaald voor vluchtelingen (mensen die zij niet kennen) en niet voor hun ouders, thuiswonende kinderen of henzelf. Het Rijk staat dubbel in het oplossen van het vluchtelingenprobleem. We willen wel oplossingen, maar ze moeten niet zo goed werken dat ze aanzuigend werken. Mede hierdoor zijn stimuleringsmaatregelen vaak onvoldoende ruimhartig om echt effectief te zijn. Er wordt binnen sommige corporaties en gemeenten niet echt hard aan getrokken.

Onbenutte mogelijkheden. Integratiemogelijkheden zijn onbenut en nieuwkomers hebben weinig contacten buitenshuis. Er is sprake van een lage participatie door statushouders. Een lang verblijf in het AZC heeft vaak gezorgd voor afhankelijkheid en depressie. Het blijkt lastig om mensen die slecht Nederlands spreken mee te laten doen. Buurtverankering, welkom of andere vormen van nazorg na sleuteluitgifte ontbreken als dienst van de corporatie.

Talentontwikkeling. We weten de talenten van vluchtelingen onvoldoende te benutten. Het lijkt alsof iedere statushouder bij het verlenen van tijdelijke verblijfsstatus een ticket langdurige bijstand erbij krijgt. Terwijl er veel vluchtelingen zijn die goed opgeleid zijn en talenten hebben waar wij in Nederland wat mee kunnen. Een vangnet is begrijpelijk en humaan omdat vaste lasten dienen te worden betaald. Een groot deel van de vluchtelingen komt uit landen zonder sociaal vangnet en is in staat en bereid om laaggeschoold werk of vrijwilligerswerk aan te pakken. Of als ondernemer de kost te verdienen. Daar doen we te weinig mee.

Minderjarige vluchtelingen. Minderjarige alleenstaande vluchtelingen zijn een verhaal apart. Zij worden opgevangen in pleeggezinnen en begeleide groepswoningen. Op het moment dat zij 18 jaar worden, worden ze geacht zelfstandig te wonen. De vraag is of ze voldoende wordt aangeleerd zelfstandig te leven en een netwerk op te bouwen. Er lijkt daarnaast weinig begeleiding te zijn op groepswonen voor minderjarige statushouders. De woonlocaties zorgen soms voor overlast voor de buurt.

Geld. Weinig inkomsten, veel (woon)lasten voor jonge nieuwkomers. De bijstand en huurtoeslag voor 18 en 19 jarigen is zo laag dat een zelfstandige woning eigenlijk onbetaalbaar is. Hier zijn andere oplossingen nodig.

Extreme concepten: zou dit kunnen werken?

Wonen met werk

In samenwerking met werkgevers en sociale diensten woon-leer-werk oplossing bieden. Inzet van social return instrument.

Superwederkerigheid

Statushouder krijgt huur-korting voor vrijwilligers­werk in de buurt. Statushouders leveren de buurt aantoonbaar wat op.

Woningdelen = stap 1

Eerst klein wonen en bij hereniging keuzevrijheid in ‘waar’ en ‘hoe’ wonen. Maakt woondeelinstrument aantrekkelijk.

Voorrangkamers

Woningdelen voor status-houders en Nederlanders die snel een betaalbare kamer willen hebben. In ruil voor voorrang helpen de Nederlanders hun huisgenoten met wegwijs in Nederland en met de taal. Tijdelijk contract en huurkorting.

De Nieuwe Jongerenwoning

Groepswoning voor 16-20 jarige AMV-ers met semi-professionele woon­begeleiding die zich richt op ‘leren wonen’. Gemixt met Neder­landse jongeren. Vijfjarencontract. Buiten woonruimteverdeling toewijzen.

Taalhuis

Plek waar extra faciliteiten zijn voor het leren van de Nederlandse taal (boeken, kranten, tijdschriften, computer, internet). Woning van corporatie. Ook heel handig voor autochtone digi- en analfabeten.

Buurtkamer

Om elkaar te ontmoeten. In beheer van status­houders en Nederlandse buurtbewoners. Om niet ter beschikking gesteld. Goed te combineren met een Taalhuis.

Welcome in my backyard

Woonunits in grote achtertuin van welwillende burger. Of in vrijkomende woningen in complexen. Adoptie van nieuwkomer: “Ja, word mijn buur!”

Au pair

Adopteer een vluchteling op je logeerkamer en maak een mooie wederkerige, menselijke doch zakelijke afspraak.

Utopia

We bezien het ‘vluchtelingenprobleem’ voortdurend vanuit onze Westerse context. Daarbij leggen we ons beperkingen op die zij wellicht zelf niet kennen. Kunnen wij – Westerse profs – terug naar de tabula rasa? Wat als we een groep neerzetten in een weiland in de Flevopolder. Ontstaat er dan met minimale input een eigen economie, een eigen structuur? Zou een vluchteling dan voortdurend ‘uit’ of juist ‘in’ zijn kamp willen wonen? Oplossingen die hieruit voortvloeien leren ons waarschijnlijk veel.

Keuzevrijheid

Geen directe plaatsing maar eerst een gesprek tussen statushouder en corporatie. Dit geeft inzicht in welke woning en welke wijk past. De toekomstige klant krijgt een gezicht.

Verder praten of meedoen?

Op 29 november organiseren De Vernieuwde Stad en Vannimwegen een symposium over De buren van statushouders. Wilt u horen hoe statushouders zelf aankijken tegen hun ‘introductietijd’ in Nederland? Bent u benieuwd wat huisvesting kan bijdragen aan integratie? Meld u dan aan op: www.deburenvanstatushouders.org

Zin om een extreem concept handen en voeten te geven? Bel of mail me! Jasper van der Wal, telefoonnummer 0655 122925 email j.van.der.wal@vannimwegen.nl

No responses yet

Comments are closed at this time.

Trackback URI |